Od klasycznych pojedynków na torach Le Mans i Formuły 1, przez nielegalne wyścigi uliczne, aż po animacje i dokumenty – kino wyścigowe ma wiele twarzy. Ten przegląd zbiera najważniejsze filmy o samochodach, które pędzą na granicy przyczepności i zdrowego rozsądku. Znajdziesz tu zarówno realistyczne historie o kierowcach, jak i lekkie komedie czy produkcje dla całej rodziny, więc łatwo dopasujesz seans do nastroju.
1. Le Mans ’66 (Ford v Ferrari)
Le Mans ’66 pokazuje, jak Ford po nieudanym porozumieniu z Ferrari decyduje się zbudować samochód zdolny wygrać 24-godzinny wyścig Le Mans w 1966 roku, powierzając zadanie Carrollowi Shelby’emu i kierowcy testowemu Kenowi Milesowi. Ich współpraca rozwija się pod presją czasu i korporacyjnych oczekiwań, a film przeplata kulisy projektu GT40 z dynamicznymi scenami jazdy, w których widać ryzyko długodystansowego ścigania na granicy możliwości ludzi i maszyn.
2. Wyścig (Rush, 2013)
Wyścig skupia się na sezonie 1976 w Formule 1, kiedy James Hunt i Niki Lauda walczą o tytuł mistrza świata, reprezentując dwa skrajnie różne podejścia do ścigania i życia. Hunt to spontaniczny showman, Lauda – chłodny analityk, który traktuje każdy trening i wyścig jak precyzyjnie policzone ryzyko, a film rozszerza ten konflikt charakterów na kolejne Grand Prix, prowadząc aż do dramatycznego finału w Japonii.
3. Grand Prix (1966)
Grand Prix to klasyczne widowisko o Formule 1, w którym fikcyjni kierowcy, tacy jak Pete Aron i Scott Stoddard, ścigają się o mistrzostwo świata w sezonie inspirowanym realnymi zmaganiami 1966 roku. Film splata ich życie prywatne z rywalizacją na torach Monaco, Spa czy Monzy, pokazując konsekwencje poważnych wypadków, zmian zespołów i napiętych relacji w padoku.
4. Le Mans (1971)
Le Mans z 1971 roku skupia się na jednym bohaterze, Michaelu Delaneyu, który po wcześniejszym wypadku wraca na legendarny tor, by ponownie wziąć udział w 24-godzinnym wyścigu, a fabuła jest tu zredukowana do minimum na rzecz długich, bardzo realistycznych ujęć samochodów pędzących po torze i pracy zespołów w boksach.
5. Szybcy i wściekli (The Fast and the Furious, 2001)
Szybcy i wściekli przedstawiają Los Angeles jako miejsce, gdzie nocne nielegalne wyścigi, przerobione samochody i rywalizacja gangów tworzą półświatek z własnymi zasadami, a policjant Brian O’Conner wchodzi do tego środowiska pod przykrywką, by rozpracować grupę podejrzewaną o napady na ciężarówki. Wraz z rozwojem fabuły więź Briana z Dominikiem Toretto i jego ekipą staje się coraz silniejsza, co prowadzi do konfliktu między obowiązkiem służbowym a lojalnością wobec ludzi, z którymi zaczyna się identyfikować.
6. Szybcy i wściekli – Tokyo Drift (2006)
Szybcy i wściekli – Tokyo Drift przenosi akcję do Japonii, gdzie Sean Boswell, nastolatek uciekający przed konsekwencjami ulicznych wyścigów w USA, trafia do Tokio i wchodzi w świat driftu – jazdy kontrolowanym poślizgiem po krętych trasach. Zamiast prostych odcinków pojawiają się wąskie uliczki, wielopoziomowe parkingi i górskie serpentyny, a rywalizacja dotyczy nie tylko prędkości, lecz także precyzji prowadzenia auta i panowania nad poślizgiem przy ograniczonej przestrzeni.
7. Szybki jak błyskawica (Days of Thunder, 1990)
Szybki jak błyskawica opowiada o młodym kierowcy Cole’u Trickle’u, który dostaje szansę startów w NASCAR, musi błyskawicznie nauczyć się specyfiki owalnych torów i współpracy z zespołem, a jednocześnie zmierzyć się z ambicją oraz rywalizacją z bardziej doświadczonymi kierowcami. Sukcesy szybko prowadzą do poważnego wypadku, który zmusza go do konfrontacji z własnym lękiem przed powrotem za kierownicę przy prędkościach charakterystycznych dla wyścigów seryjnych samochodów na zamkniętych obiektach.
8. Need for Speed (2014)
Need for Speed przenosi na ekran świat znany z popularnej serii gier, opowiadając historię Tobeya Marshalla, który po niesłusznym skazaniu wychodzi z więzienia i wyrusza w długą trasę przez Stany Zjednoczone, by wystartować w elitarnej nielegalnej gonitwie i udowodnić winę dawnego wspólnika. Po drodze ściga go policja i wynajęci kierowcy, a kolejne etapy podróży stają się pretekstem do prezentacji różnych typów samochodów, ryzykownych manewrów oraz efektownych kraks.
9. Auta (Cars, 2006)
Auta pokazują świat, w którym samochody są pełnoprawnymi bohaterami, a Zygzak McQueen – młody, ambitny bolid wyścigowy – niespodziewanie trafia z wielkich torów do zapomnianego miasteczka Chłodnica Górska przy dawnej Route 66. Początkowo myśli tylko o powrocie na tor i walce o puchar Złotego Tłoka, ale stopniowo uczy się odpowiedzialności, przyjaźni i tego, że sukces nie polega wyłącznie na tym, kto pierwszy dojedzie do mety.
10. Turbo (2013)
Turbo opowiada o Teośku, zwykłym ogrodowym ślimaku, który marzy o starcie w wyścigu Indy 500 i po przypadkowym kontakcie z podtlenkiem azotu zyskuje nienaturalną prędkość, pozwalającą mu zamienić fantazję o wyścigach w realny plan. Z pomocą grupy ludzi prowadzących skromne biznesy przy centrum handlowym i ekipy ulicznych ślimaków–zawodników bohater przechodzi drogę od wyśmiewanego marzyciela do uczestnika jednego z najbardziej prestiżowych wyścigów samochodowych, a sama impreza jest tu pokazana w uproszczonej, ale czytelnej formie, z okrążeniami, boksem i naciskiem na wytrzymałość.
11. Gran Turismo (2023)
Gran Turismo opiera się na prawdziwej historii Janna Mardenborougha i pokazuje, jak nastolatek, który dotąd znał wyścigi jedynie z konsoli, trafia do programu GT Academy Nissana, gdzie najlepsi gracze walczą o szansę na karierę prawdziwego kierowcy wyścigowego. Film prowadzi widza przez kolejne etapy selekcji – od wirtualnych czasów okrążeń, przez rygorystyczne testy fizyczne i jazdy na torze, aż po starty w profesjonalnych seriach i wyścigach długodystansowych, w których główny bohater musi udowodnić, że jego przygotowanie z symulatora może przełożyć się na wyniki w realnym samochodzie.
12. Senna (2010)
Senna to dokument, który z zarejestrowanych nagrań telewizyjnych, materiałów z kokpitów i wywiadów składa portret Ayrtona Senny – trzykrotnego mistrza świata Formuły 1, zmarłego po wypadku podczas Grand Prix San Marino w 1994 roku. Film prowadzi widza od jego początków w Europie i pierwszych sukcesów w F1, przez lata dominacji w McLarenie, aż po ostatni sezon w Williamsie, podkreślając emocjonalną więź kierowcy z kibicami i rodzinną Brazylią.
13. Wyścig śmierci – Death Race (2008)
Wyścig śmierci przenosi akcję do niedalekiej przyszłości, gdzie przeludnione więzienia stają się areną transmitowanych w sieci krwawych wyścigów, a skazani prowadzą opancerzone samochody wyposażone w broń, walcząc o wolność lub przetrwanie. Główny bohater, były kierowca wyścigowy wrobiony w morderstwo, zostaje zmuszony przez dyrekcję więzienia do wzięcia udziału w kilkuetapowych zawodach na zamkniętym torze, na którym każdy błąd oznacza poważne obrażenia albo śmierć.
14. Wyścig (film 2001)
Wyścig z 2001 roku, rozgrywający się w realiach amerykańskiej serii Champ Car, pokazuje, jak doświadczony kierowca Joe Tanto zostaje ściągnięty z emerytury, aby pomóc młodemu Jimmy’emu Bly’owi poradzić sobie z presją walki o mistrzostwo najszybszych jednomiejscowych bolidów. Historia skupia się na napięciach w obrębie zespołu, rosnącej rywalizacji z konkurencyjnym kierowcą oraz na tym, jak emocje i życie prywatne zaczynają wpływać na zachowanie na torze, prowadząc do niebezpiecznych sytuacji podczas wyścigów ulicznych i na klasycznych obiektach.
15. Wyścig armatniej kuli (The Cannonball Run, 1981)
Wyścig armatniej kuli to komediowe spojrzenie na motoryzację, w którym grupa barwnych kierowców bierze udział w nielegalnym rajdzie przez Stany Zjednoczone, jadąc różnymi samochodami i stosując coraz bardziej absurdalne sposoby na ominięcie policji. Trasa prowadzi przez autostrady i lokalne drogi, a wśród uczestników są m.in. duet zawodowych rajdowców, lekarz podejrzanego autoramentu czy ekipa przebrana za zakonników, co daje pretekst do serii gagów związanych z przepisami ruchu drogowego i pomysłowością zawodników.
16. Baby Driver (2017)
Baby Driver opowiada o młodym kierowcy o pseudonimie Baby, który zarabia na życie jako kierowca ucieczkowy dla gangu, a każdy pościg prowadzi w rytm muzyki odtwarzanej z ulubionych playlist, pomagającej mu zagłuszyć uporczywy szum w uszach. Kiedy poznaje kelnerkę Deborę, zaczyna planować odejście z przestępczego świata, lecz szef grupy napadów zmusza go do udziału w kolejnych skokach, coraz bardziej ryzykownych dla niego i osób z jego otoczenia.
17. Taxi (1998)
Taxi wprowadza w realia słonecznej Marsylii, gdzie Daniel – były dostawca pizzy i fan rajdowej jazdy – zostaje kierowcą białej taksówki Peugeot, przerobionej na maszynę zdolną gubić radiowozy, a z pechowym policjantem Emilianem łączy siły, by dopaść niemiecki gang złodziei napadających na banki. Fabularny ciężar spoczywa na serii ulicznych pościgów, w których Daniel wykorzystuje znajomość miasta i możliwości swojego auta, podczas gdy policja co chwilę się kompromituje.
18. Bullitt (1968)
Bullitt to kryminał, w którym detektyw Frank Bullitt z sanfranciskiej policji po nieudanej próbie ochrony świadka koronnego próbuje dotrzeć do osób odpowiedzialnych za fiasko akcji, jednocześnie zmagając się z naciskami ze strony polityków i przełożonych. Śledztwo staje się pretekstem do pokazania pracy policji w terenie, a najważniejszym elementem filmu pozostaje słynna sekwencja pościgu z udziałem Forda Mustanga i Dodge’a Chargera, rozgrywająca się na stromych ulicach San Francisco.
19. Znikający punkt (Vanishing Point, 1971)
Znikający punkt to film drogi, w którym Kowalski – były kierowca rajdowy i testowy – ma w rekordowym czasie przewieźć białego Dodge’a Challengera z Kolorado do Kalifornii, a po drodze zamienia zwykłe zlecenie w desperacki wyścig z policją i własną przeszłością. Kiedy kolejne wykroczenia drogowe ściągają na niego coraz liczniejsze patrole, anonimowy DJ radiowy zaczyna relacjonować jego ucieczkę na antenie, czyniąc z bohatera symbol sprzeciwu wobec systemu.
20. The Crowd Roars (1932)
The Crowd Roars to wczesny film o wyścigach, w którym doświadczony kierowca Joe Greer startuje w prestiżowych zawodach, takich jak Indianapolis 500, a jednocześnie usiłuje odwieść młodszego brata od niebezpiecznej kariery na torze. Między braćmi pojawia się zazdrość i napięcie, które prowadzi do dramatycznych konsekwencji podczas wyścigów, a sam bohater musi mierzyć się z poczuciem winy i stratą w świecie, gdzie jeden błąd oznacza wypadek przy ogromnej prędkości.
21. The Racers (1955)
The Racers przedstawia losy Gino Borgesa – kierowcy biorącego udział w europejskich wyścigach samochodów sportowych, dla którego obsesja zwyciężania staje się zagrożeniem dla życia prywatnego i zdrowia. Bohater ściga się na wymagających torach i drogach, a kolejne starty wiążą się z poważnymi wypadkami, napięciami z zespołem oraz konfliktami uczuciowymi, które podkreślają, jak bardzo podporządkował wszystko karierze za kierownicą.
22. Tau man ji D (Initial D, 2005)
Tau man ji D to aktorska wersja Initial D, w której Takumi Fujiwara, nastolatek pomagający ojcu w dostawach tofu, odkrywa, że lata porannych przejazdów po górskiej drodze na zboczu Akiny uczyniły z niego jednego z najlepszych kierowców driftowych w okolicy. Niepozorna Toyota AE86, uznawana przez innych za przestarzały samochód, w jego rękach staje się groźną bronią w nocnych pojedynkach na górskich serpentynach, gdzie liczy się precyzyjna kontrola poślizgu i znajomość każdego zakrętu.
23. Wyścig (Rush) – krótkie porównanie z innymi filmami o F1
Wyścig przedstawia sezon 1976 Formuły 1 jako pojedynczy, intensywny pojedynek dwóch kierowców – Jamesa Hunta i Nikiego Laudy – w którym charakter, emocje i ryzyko na torze są równie ważne jak same wyniki. W zestawieniu z innymi filmami o wyścigach jednoosobowych bolidów pokazuje, jak różne mogą być sposoby opowiadania o tym samym sporcie – od dokumentu po widowisko nastawione na realizm techniczny albo psychologię postaci.