Oficjalne wymiary boiska do siatkówki halowej to prostokąt o długości 18 metrów i szerokości 9 metrów, podzielony linią środkową na dwa równe kwadraty. Wszystkie linie wyznaczające pole gry mają szerokość 5 cm. Wymogi obejmują również wolną strefę o szerokości minimum 3 metrów z każdej strony. Wersja plażowa różni się rozmiarem, mierząc 16 na 8 metrów, co wymusza inną dynamikę oraz taktykę poruszania się po piasku.
Oficjalne wymiary boiska do siatkówki halowej
Standardowe boisko do siatkówki halowej to prostokąt o wymiarach 18 metrów długości i 9 metrów szerokości, co daje łączną powierzchnię 162 m². Jest to uniwersalny rozmiar obowiązujący zarówno w rozgrywkach międzynarodowych (FIVB), jak i krajowych (PZPS). Pole gry musi być płaskie, poziome i jednolite, aby nie stwarzać ryzyka kontuzji dla zawodników.
Cała powierzchnia gry podzielona jest linią środkową na dwa równe kwadraty, z których każdy ma wymiary 9 x 9 metrów. To właśnie na tych połowach toczy się rywalizacja dwóch drużyn. Warto pamiętać, że podane wymiary dotyczą samego pola gry (parkietu ograniczonego liniami) – do bezpiecznego przeprowadzenia meczu niezbędna jest również odpowiednia przestrzeń wokół, zwana wolną strefą.
Rodzaje i wymiary linii na boisku
Wszystkie linie na boisku do siatkówki mają ściśle określoną szerokość wynoszącą 5 cm. Zgodnie z przepisami, muszą być one jasne i kontrastować z kolorem parkietu (najczęściej są białe). Co istotne, linie są częścią pola gry – jeśli piłka spadnie na linię, sędzia zalicza punkt (jest to tzw. piłka w boisku).
Główne linie wyznaczające obszar gry to:
- Linie końcowe i boczne – wyznaczają granice prostokąta 18 x 9 m.
- Linia środkowa – dzieli boisko na dwie równe połowy, jej oś przebiega pod siatką.
- Linia ataku (linia 3. metra) – znajduje się 3 metry od osi linii środkowej po obu stronach siatki. Jest ważna dla taktyki, ponieważ ogranicza strefę ataku dla zawodników z drugiej linii.
- Linie trenerskie – przerywane linie wyznaczające strefę działania trenera (rzadziej spotykane na boiskach amatorskich).
Strefy na boisku do siatkówki
Linie na parkiecie nie służą tylko do ozdoby – dzielą one boisko na konkretne obszary, które regulują zachowanie zawodników. Zrozumienie tych stref jest niezbędne, aby uniknąć błędów ustawienia czy nieprzepisowego ataku.
Strefa ataku i strefa obrony
Strefa ataku to obszar zawarty pomiędzy osią linii środkowej a tylną krawędzią linii ataku (linii 3. metra). W tej strefie zawodnicy pierwszej linii mogą atakować piłkę z dowolnej wysokości.
Strefa obrony rozciąga się od linii ataku aż do linii końcowej boiska. Zawodnicy grający w tej strefie (tzw. druga linia) nie mogą podczas ataku przekroczyć linii 3. metra, jeśli uderzają piłkę powyżej górnej krawędzi siatki. Muszą wybić się przed tą linią, choć po uderzeniu mogą wylądować już wewnątrz strefy ataku.
Strefa zagrywki i wolna strefa
Strefa zagrywki to pas o szerokości 9 metrów znajdujący się za każdą linią końcową. Nie ma ona ograniczonej głębokości – sięga do końca wolnej strefy hali. Wykonując serw, zawodnik nie może nadepnąć na linię końcową boiska.
Wolna strefa to obszar bezpieczeństwa wokół pola gry. W standardowych warunkach musi ona wynosić minimum 3 metry z każdej strony (zarówno po bokach, jak i za liniami końcowymi). W rozgrywkach rangi mistrzowskiej FIVB wymogi są bardziej rygorystyczne: minimum 5 metrów po bokach i 6,5 metra (a nawet 8 m) za liniami końcowymi.
Wysokość i parametry siatki w siatkówce
Siatka w siatkówce umieszczona jest pionowo nad osią linii środkowej. Jej standardowa szerokość to 1 metr, a długość waha się od 9,5 do 10 metrów (tak, aby wystawała po 25-50 cm poza taśmy boczne). Oczka siatki to czarne kwadraty o boku 10 cm.
Charakterystycznym elementem jest górna biała taśma o szerokości 7 cm oraz dolna taśma o szerokości 5 cm. Przez górną taśmę przeprowadzona jest elastyczna linka stalowa służąca do naciągu siatki i mocowania jej do słupków.
Wysokość siatki dla kobiet i mężczyzn
Wysokość zawieszenia siatki jest różna w zależności od płci i kategorii wiekowej. Pomiaru dokonuje się zawsze na środku boiska, przy czym wysokość nad liniami bocznymi nie może być większa niż na środku o więcej niż 2 cm.
Oficjalne wysokości dla seniorów to:
- Mężczyźni: 2,43 m
- Kobiety: 2,24 m
Dla rozgrywek młodzieżowych wysokości te są obniżane (np. młodzicy grają na 2,35 m, a młodziczki na 2,15 m), co pozwala na płynną grę i naukę techniki ataku.
Znaczenie antenek i słupków w grze
Antenki to elastyczne pręty o długości 1,8 m i średnicy 10 mm, pomalowane w biało-czerwone pasy. Są zamocowane na zewnętrznych krawędziach taśm bocznych siatki. Wystają one 80 cm ponad siatkę.
Ich rola jest istotna: wyznaczają one przestrzeń przejścia piłki. Aby zagranie było prawidłowe, piłka musi przelecieć nad siatką dokładnie pomiędzy antenkami (lub ich wyobrażonym przedłużeniem w górę). Dotknięcie antenki przez piłkę lub zawodnika jest błędem.
Wymiary boiska do siatkówki plażowej
Siatkówka plażowa różni się od halowej nie tylko nawierzchnią, ale i rozmiarem pola gry. Boisko jest mniejsze, co wymusza inną dynamikę poruszania się po piasku (który musi mieć głębokość min. 40 cm).
Najważniejsze różnice w wymiarach siatkówki plażowej:
- Wymiary boiska – 16 metrów długości x 8 metrów szerokości (dwie połowy po 8 x 8 m).
- Brak linii środkowej – na piasku nie wyznacza się linii dzielącej połowy – o błędzie przejścia decyduje przeszkodzenie przeciwnikowi.
- Linie – są to taśmy (sznurki) o szerokości od 5 do 8 cm, zazwyczaj w kolorze ciemnoniebieskim lub czerwonym, kontrastującym z piaskiem.
- Wysokość siatki – jest identyczna jak w hali (2,43 m dla mężczyzn, 2,24 m dla kobiet).
Wymiary w mini siatkówce i rozgrywkach dziecięcych
W rozgrywkach dziecięcych (tzw. Kinder Joy of Moving) wymiary boiska są skalowane w dół, aby dostosować je do warunków fizycznych najmłodszych. W Polsce obowiązują standardy PZPS, które dzielą rozgrywki na kategorie dwójek, trójek i czwórek.
Typowe wymiary boisk i siatki dla poszczególnych kategorii:
- Dwójki (2×2) – boisko 10 x 4 m (lub 5 x 4 m na jedną połowę). Wysokość siatki: 2,00 m.
- Trójki (3×3) – boisko 14 x 4,5 m (lub 14 x 5 m w zależności od organizatora). Wysokość siatki: 2,10 m.
- Czwórki (4×4) – boisko 14 x 7 m. Wysokość siatki: 2,15 m (dziewczęta) lub 2,30 m (chłopcy).
Dzięki mniejszemu polu gry dzieci mają więcej kontaktów z piłką, a gra jest bardziej płynna i satysfakcjonująca.
Wymagania techniczne dotyczące wysokości hali i oświetlenia
Przy planowaniu budowy boiska lub wynajmie sali warto zwrócić uwagę na wysokość sufitu. Przepisy określają to jako wolną przestrzeń gry. Piłka w siatkówce często lata bardzo wysoko, dlatego sufit nie może znajdować się zbyt nisko.
Dla rozgrywek lokalnych i szkolnych minimalna wysokość od podłoża do najniższego punktu sufitu (lub lamp) powinna wynosić 7 metrów. W przypadku zawodów międzynarodowych rangi FIVB wymagane jest aż 12,5 metra wolnej przestrzeni. Równie ważne jest oświetlenie – musi być ono równomierne (bez odblasków na parkiecie), o natężeniu od 1000 do 1500 luksów, aby nie oślepiało zawodników patrzących w górę.