Oficjalne przepisy precyzują, że pole gry w piłkę ręczną musi być prostokątem o wymiarach 40 metrów długości i 20 metrów szerokości. Istotnymi elementami parkietu są linie wyznaczające strefę bramkową, linię rzutów karnych oraz obszar zmian, a całość zamykają bramki o wielkości 3×2 metry. Niezbędne jest również zachowanie odpowiednich stref bezpieczeństwa wokół linii bocznych, choć w przypadku rozgrywek dziecięcych dopuszcza się elastyczne zmniejszanie powierzchni boiska.
Wymiary boiska do piłki ręcznej
Oficjalne przepisy gry w piłkę ręczną, zatwierdzone przez Związek Piłki Ręcznej w Polsce (ZPRP) oraz Międzynarodową Federację Piłki Ręcznej (IHF), ściśle określają wielkość pola gry. Boisko musi być prostokątem o wymiarach 40 metrów długości i 20 metrów szerokości.
Jest to standard obowiązujący we wszystkich rozgrywkach seniorskich i profesjonalnych turniejach, takich jak Mistrzostwa Świata czy Igrzyska Olimpijskie. Powierzchnia gry składa się z dwóch pól bramkowych oraz głównego pola gry. Wymiary te są sztywne i nie podlegają modyfikacjom w oficjalnych meczach ligowych.
Rodzaje i szerokość linii na parkiecie
Wszystkie linie widoczne na parkiecie nie są jedynie ozdobą, lecz stanowią integralną część powierzchni, którą wyznaczają. Oznacza to, że jeśli piłka dotknie linii bocznej, nadal znajduje się w boisku.
Istotnym szczegółem technicznym, o którym często się zapomina, jest szerokość malowania. Linia bramkowa (znajdująca się między słupkami) musi mieć 8 cm szerokości, aby odpowiadała grubości słupków bramki. Wszystkie pozostałe linie na boisku mają szerokość 5 cm.
Linia pola bramkowego i strefa 6 metrów
Jest to najważniejsza linia dla obrony i ataku, oddzielająca strefę, w której może przebywać wyłącznie bramkarz. Wstęp zawodników z pola do tej strefy jest zabroniony (z wyjątkiem wyskoku, pod warunkiem wybicia się przed linią).
Technicznie linia ta nie jest prostym półkolem. Tworzy ją 3-metrowy odcinek prosty równoległy do bramki oraz dwa łuki o promieniu 6 metrów, mierzone od tylnych wewnętrznych krawędzi słupków bramkowych.
Linia rzutów wolnych i obszar 9 metrów
Linia ta, nazywana potocznie dziewiątym metrem, jest linią przerywaną. Znajduje się dokładnie 3 metry na zewnątrz od linii pola bramkowego. Poszczególne odcinki tej linii oraz odstępy między nimi mają zazwyczaj po 15 cm długości.
To z tego miejsca wznawia się grę rzutem wolnym po faulach popełnionych przez obrońców w strefie między 6. a 9. metrem. Podczas wykonywania rzutu wolnego zawodnicy atakujący nie mogą przekraczać tej granicy.
Linia rzutów karnych umieszczona na 7 metrze
Linia rzutów karnych to krótki, 1-metrowy odcinek namalowany równolegle do bramki. Znajduje się w odległości dokładnie 7 metrów od tylnej krawędzi linii bramkowej.
Jest to miejsce, z którego zawodnik wykonuje rzut karny (odpowiednik jedenastki w piłce nożnej). Wykonawca nie może przekroczyć ani nadepnąć tej linii przed wypuszczeniem piłki z dłoni.
Linia ograniczenia wyjścia bramkarza na 4 metrze
To krótka linia o długości 15 cm, znajdująca się na środku pola bramkowego. Wyznacza ona granicę 4 metrów od zewnętrznej tylnej krawędzi linii bramkowej.
Jej funkcją jest ograniczenie wyjścia bramkarza podczas obrony rzutu karnego. Bramkarz może poruszać się do przodu, ale nie wolno mu przekroczyć tej linii, gdy rzucający wykonuje siódemkę.
Linia środkowa i strefa zmian
Linia środkowa dzieli boisko na dwie równe połowy i łączy środkowe punkty obu linii bocznych. To z niej rozpoczyna się grę na początku każdej połowy oraz po zdobyciu bramki. Ważnym elementem są tutaj również linie strefy zmian.
Strefa zmian to jedyny obszar, przez który zawodnicy mogą wchodzić na parkiet i z niego schodzić. Znajduje się ona wzdłuż jednej z linii bocznych.
Wymogi techniczne dla linii środkowej:
- Strefa rozciąga się na dystansie 4,5 metra od linii środkowej w obu kierunkach.
- Koniec strefy wyznacza krótka linia prostopadła do linii bocznej (wchodząca 15 cm w głąb boiska i 15 cm na zewnątrz).
- Złe wykonanie zmiany poza tą strefą skutkuje karą 2 minut dla zawodnika.
Wymiary bramki do piłki ręcznej
Sercem boiska są bramki, które muszą być trwale przymocowane do podłoża lub ściany, aby zapewnić bezpieczeństwo przy silnych rzutach. Wymiary bramki w świetle (wewnątrz) wynoszą: 3 metry szerokości i 2 metry wysokości.
Słupki i poprzeczka muszą mieć przekrój kwadratowy o boku 8 cm. Charakterystycznym elementem jest ich malowanie – muszą być pokryte pasami w dwóch kontrastowych kolorach (zazwyczaj biało-czerwone lub biało-niebieskie), co ułatwia sędziom ocenę, czy padła bramka.
Strefa bezpieczeństwa wokół boiska
Boisko do piłki ręcznej to nie tylko linie wyznaczające pole gry, ale również wymagana przestrzeń wokół nich, zwana wybiegami. Jest to istotne dla zdrowia zawodników, którzy często kończą akcje dynamicznym biegiem lub upadkiem poza parkiet.
Zgodnie z przepisami ZPRP i IHF, strefa bezpieczeństwa powinna wynosić co najmniej 1 metr wzdłuż linii bocznych oraz 2 metry za liniami bramkowymi. Brak zachowania tych odległości (np. ściana lub trybuny zbyt blisko linii) może skutkować niedopuszczeniem obiektu do oficjalnych rozgrywek.
Wymiary boiska do piłki ręcznej dla dzieci
W przypadku najmłodszych adeptów szczypiorniaka (dzieci w wieku szkolnym), standardowe wymiary boiska są zbyt duże i fizycznie wyczerpujące. Dlatego w rozgrywkach Mini Piłki Ręcznej stosuje się parametry dopasowane do wieku (np. kategorie Dzieci Młodszych).
Wymiary boiska są elastyczne, ale zazwyczaj wynoszą:
- Długość: 20–24 metrów (często gra się w poprzek standardowego boiska).
- Szerokość: 12–16 metrów.
- Bramki są często zmniejszane (np. poprzez obniżenie poprzeczki do 1,60 m lub 1,80 m), aby dać bramkarzom szansę na skuteczną interwencję.