Zastanawiasz się, jakie buty sprawdzą się na górskich szlakach? Wysokie cholewki chronią kostkę, niskie dają swobodę, a membrana GORE-TEX zabezpieczy przed deszczem. Podstawa to dopasowanie – rozmiar o pół większy, podeszwa Vibram na śliskie skały i konserwacja po każdym marszu. W artykule znajdziesz ranking modeli na 2025 oraz porady dla początkujących. Postaw na komfort – stopy podziękują po 8 godzinach wędrówki!
Rodzaje butów trekkingowych
Wybierając buty na górskie wędrówki, pierwszym krokiem jest zrozumienie, do czego służą poszczególne typy obuwia. Wysokie cholewki to klasyka w trudnym terenie – sięgają za kostkę, stabilizują staw skokowy i chronią przed śniegiem czy błotem. Sprawdzają się na kamienistych szlakach, zimowych wyprawach lub podczas noszenia ciężkiego plecaka. Modele jak Salewa Mtn Trainer 2 Mid GTX czy Scarpa MANTA TECH GTX to przykłady butów dla tych, którzy szukają maksymalnego zabezpieczenia.
Niskie buty trekkingowe to lżejsza opcja dla miłośników szybkich przejść po dobrze utwardzonych trasach. Idealne na letnie wędrówki, gdy priorytetem jest przewiewność i swoboda ruchu. Modele typu La Sportiva TX5 LOW GTX czy Salewa ALP TRAINER 2 GTX W mają niższą wagę, ale wymagają większej wprawy w utrzymaniu równowagi na nierównościach.
Buty podejściowe to hybryda między obuwiem trekkingowym a wspinaczkowym. Charakteryzują się sztywniejszą podeszwą z tzw. climbing zone pod palcami, która poprawia przyczepność na skałach. Przykładem są Scarpa MESCALITO czy La Sportiva TX4 Evo – lekkie, precyzyjne, ale mniej izolowane od zimna.
Główne technologie w butach górskich
Membrana GORE-TEX to nieodłączny element większości profesjonalnych butów. Działa jak inteligentna bariera – blokuje wodę z zewnątrz, jednocześnie odprowadzając pot na zewnątrz. W zależności od modelu znajdziesz różne warianty:
- Performance Comfort – uniwersalna, sprawdza się przez cały rok,
- Extended Comfort – lżejsza, idealna do niskich butów letnich,
- Insulated Comfort – docieplona, dedykowana zimowym warunkom.
Podeszwa Vibram to synonim przyczepności i trwałości. Jej bieżnik zaprojektowano tak, aby „wgryzał się” w podłoże – czy to mokre skały, czy błoto. Modele z serią Megagrip (np. La Sportiva TX4) mają dodatkowe strefy antypoślizgowe, a podeszwy z pianką EVA (jak w Salewa ALP TRAINER 2) amortyzują każdy krok.
Nie zapominajmy o wzmocnieniach konstrukcyjnych – gumowe otoki chroniące przed ścieraniem (np. Salewa Mtn Trainer 2), systemy sznurowania regulujące dopasowanie (Climbing Lacing w Salewie) czy wkładki Ortholite redukujące potliwość.
Dobór rozmiaru i dopasowanie
Zasada numer jeden? Buty trekkingowe nigdy nie mogą być za ciasne! Podczas wielogodzinnych wędrówek stopy puchną, dlatego zaleca się wybór rozmiaru o 0,5-1 cm większego niż standardowe obuwie. Jak to sprawdzić?
- Przymierzaj buty wieczorem, gdy stopy są zmęczone i lekko opuchnięte,
- Zakładaj grube skarpety trekkingowe, które będziesz nosić na szlaku,
- Zostaw ok. 1 cm luzu w czubku buta – możesz to sprawdzić, wsuwając kciuk między piętę a tylną część obuwia.
Ważne, aby stopa nie przesuwała się wewnątrz buta podczas schodzenia ze stromych zboczy. Jeśli masz wąskie stopy, szukaj modeli z regulacją obejmy (np. system 3F w Salewie) lub anatomicznym kształtem cholewki. Pamiętaj – lepiej poświęcić więcej czasu na przymiarkę niż zmagać się z pęcherzami w połowie trasy!
Podeszwa – fundament bezpieczeństwa
Przyczepność i twardość podeszwy to główne parametry decydujące o stabilności na szlaku. W przypadku kamienistych ścieżek czy mokrych skał najlepiej sprawdzają się modele z agresywnym bieżnikiem – głębokie rowki (nawet do 5 mm) działają jak przyssawki, „wgryzając się” w podłoże. Przykładem jest technologia Vibram Megagrip, która łączy elastyczność z odpornością na ścieranie.
Bieżnik samoczyszczący to ważne w błotnistym terenie. Specjalne kanały w podeszwie (np. w modelach Salomon X Ultra) automatycznie usuwają błoto, zapobiegając poślizgom. Z kolei strefy obrotu w podeszwach Contagrip zwiększają mobilność na stromych zejściach.
Warto zwrócić uwagę na sztywność podeszwy:
- Sztywne (np. Zamberlan Vioz) – idealne na techniczne trasy i noszenie raków,
- Półsztywne (np. La Sportiva TX4) – kompromis między precyzją a komfortem,
- Elastyczne (np. Merrell Moab) – dla miłośników szybkiego tempa po łatwych szlakach.
Buty trekkingowe dla początkujących
Pierwsze buty powinny być przede wszystkim wygodne, a nie ultralekkie. Dla osób zaczynających przygodę z górami poleca się modele o wadze 400-600 g, które zapewnią podstawową stabilizację bez przeciążania stóp. System szybkiego sznurowania – np. Salewa 3F umożliwia regulację dopasowania w trakcie marszu.
Przykłady modeli dla nowicjuszy:
- Salewa Mountain Trainer Lite GTX – niska waga (480 g) + membrana GORE-TEX,
- Scarpa Zodiac Plus GTX – sztywna podeszwa Vibram dla lepszej kontroli kroku,
- Quechua NH500 – budżetowa opcja z pianką EVA amortyzującą wstrząsy.
Unikaj przesadnej sztywności – buty powinny zginać się w 1/3 długości podeszwy. Dla osób z płaskostopiem warto rozważyć wkładki ortopedyczne (np. Superfeet Green), które korygują ustawienie stopy.
Ranking polecanych modeli 2025
Uniwersalne:
- La Sportiva TXS GTX – hybryda buta trekkingowego i podejściowego z podeszwą FriXion Red.
- Salomon X Ultra 4 Mid GTX – lekki (420 g) i wodoodporny, idealny na średnio trudne szlaki.
Lekkie:
- Merrell Moab Speed 2 (350 g) – przewiewna siatkowa cholewka + podeszwa Vibram TC5+.
- Hoka Anacapa 2 Freedom – megaamortyzacja dla wrażliwych stawów.
Na Tatry:
- Zamberlan 996 Vioz GTX – pełny gumowy otok chroniący przed ścieraniem na graniach,
- Salewa Rapace GTX – sztywna konstrukcja wytrzymująca wielodniowe marsze z plecakiem.
Wysokie czy niskie cholewki
| Parametr | Wysokie buty | Niskie buty |
|---|---|---|
| Stabilizacja kostki | Pełna ochrona przed skręceniami | Wymaga silnych mięśni stawu skokowego |
| Wentylacja | Ograniczona przez wysokość cholewki | Optymalna dzięki otwartej konstrukcji |
| Waga | 500-900 g | 300-600 g |
| Zastosowanie | Trudne szlaki, śnieg, ciężkie plecaki | Letnie wędrówki, szybkie tempo |
Wysokie buty (np. Meindl Bhutan) sprawdzą się na Orlej Perci czy w zimowych Karkonoszach. Niskie modele (np. Altra Lone Peak 9) to hit wśród biegaczy górskich i miłośników leśnych ścieżek. Decydując się na niskie obuwie, warto wybrać wersję z gumowym otokiem (np. La Sportiva Bushido III), który chroni przed uderzeniami o kamienie.
Membrana oddychająca
Czy każdy potrzebuje membrany w butach? To zależy od warunków, w jakich planujesz wędrówki. W górach wysokich czy podczas jesiennych deszczów membrana GORE-TEX czy Isotex faktycznie chroni przed przemoczeniem, ale latem na łatwych szlakach może stać się pułapką dla stóp. Paradoks membrany polega na tym, że im bardziej wodoodporna, tym mniej oddycha – w upały pot po prostu nie ma gdzie uciec.
Kiedy membrana się sprawdzi?
- Zimowe wyprawy – termoizolacja + ochrona przed śniegiem,
- Deszczowe klimaty (np. Beskid Żywiecki jesienią),
- Wędrówki z ciężkim plecakiem – mniej czasu na zmianę skarpet.
Dla kontrastu, buty bez membrany (np. Inov-8 Roclite) lepiej sprawdzą się na suchych szlakach lub podczas szybkiego trailu, gdzie wentylacja jest priorytetem. Pamiętaj – żadna membrana nie zastąpi dobrej impregnacji! Nawet w modelach z GORE-TEX warto używać sprayów hydrofobowych, by utrzymać materiał wierzchni w dobrym stanie.
Buty na ekstremalne warunki
Gdy trasa wymaga raków i lodu, zwykłe trekkingówki nie wystarczą. Buty wysokogórskie (np. La Sportiva Nepal Cube) mają:
- Sztywną podeszwę klasy B2/B3 – wytrzymuje nacisk raków,
- Wzmocnienia z tworzywa w przedniej i tylnej części – punkty mocowania dla automatycznych raków,
- Pełny gumowy otok – ochrona przed ścieraniem na graniach.
Dla alpinistów ważny jest system Thermo Rockstop – specjalna warstwa izolująca od zimna płynącego od skały. W modelach jak Scarpa Phantom Tech użyto pianki PE – lekka, ale wytrzymała na mrozy do -30°C. Buty pod raki powinny być o 1-1,5 rozmiaru większe – konieczność zakładania grubych skarpet termicznych.